ILUSTRAZIOAK
ZE POLITA nire markako motibo guztien egilea naiz.
Niretzat, euskal kulturarekiko dudan pasioa, ingurumenari eta elkarrekin bizitzeari buruzko kezkak, bai eta proposamen poetikoagoak ere irudikatzea da kontua; azken horiek beste leku batzuetako inspirazioen nahasketatik sortzen dira, betiere nire orainarekin talka-puntua bilatuz.
Erabiltzen ditudan teknikak askotarikoak dira, baina dena maiz arkatza eta orri zuri batetik abiatzen da!
Arropa munduko erakusleiho-euskarri onenetako bat da; beraz, ez dago apaingarri hutsa egiterik: marrazki bakoitzaren atzean beti dago istorio txiki bat.
Jatorrizko sorkuntza
PAPER PIRATE
Kanagawakoaren erreferentzia duen olatu grafikoa; Hokusai margolariaren japoniar grabatu ospetsua.
Euskal Herrian, Belharra deitzen diogun olatu erraldoia etorriko zaigu berehala gogora.
Atzealdean, mendi-zati txiki batek La Rhune mendia ekarriko digu gogora, ozeanotik ikusten dena.
Eta, azkenik, origami erara egindako paperezko txalupa batek, haurrentzako pirata-bandera harro jasota, zailtasunik gabe nabigatzen duela dirudi, Euskal Herriko olatuak menderatzen saiatzen diren surflari ugariei egindako keinu ironiko gisa.
Jatorrizko sorkuntza
AMARAUNA
AMARAUNA euskaraz armiarma-sarea da. MARI izeneko euskal mitologiako irudian oinarritutako sorkuntza berri honi izenburua bilatzen ari nintzen. Denaren «jainkosa» ama da (AMA euskaraz MAMAN da). Kasualitate zoriontsua!
AMALUR (AMA LURRA) lanean aritu ondoren, oso gogotsu nengoen ezer gutxi nekien baina aldi berean ezaguna egiten zitzaidan beste izaki horren sinbologian murgiltzeko.
Halaber, euskal gizartean funtsezkoa den emakumearen irudiari buruzko ikusizko bat sortzeko gogoa nuen.
Gizonak hilabete luzez ozeanoetan zehar baleak ehizatzera joaten ziren bitartean, emakumeek etxe, soro eta herrietako bizitza kudeatzen zuten, familia eta beren lurraldeko bizimodua eusteko babes-sare bat ehunduz. Horrek sorginkeriagatik egin ziren auzi tristeki ospetsuak ekarri zizkien.
MARIREN jarraitzaileak SORGINAK dira, eta kobazuloetan ospatzen zuten haren ohoretan, AKELARREETAN.
Legenda baten arabera, MARI ezkutuko eta lurpeko munduan bizi da, kobazulo batetik ateratzen agertuz.
Bidarrain dagoen HARPEKO SAINDUA santutegiaren forma irudikatzea aukeratu dut (izerditzen duen santuaren kobazuloa). Barrunbe horren sakonean, forma antropomorfoko estalagmita berezi batek kondairak eta interpretazio pertsonalak elikatzen ditu.
Hemen denaren ama agertzen bada, nire trazua marrazki txikiz bete dut, intuizioz sortuak batzuk eta euskal mitologiako elementu eta pertsonaia bereizgarriak nahiz naturakoak irudikatzera bideratuak beste batzuk.
Nire marrazkia hainbat aldiz bikoiztean, itxura barrokoa eta, beraz, pagano samarra duen gurutze-forma bat nagusitu zen, erdiko eta nagusieneko motiboa sortzeko.
Eta armiarma-sarea berez agertu zen, begien bistako zerbait balitz bezala.
Etengabeko berritzea, naturaren miraria, amatasun babeslearen sinboloa…
Garai berean, aldi berean, Louise Bourgeois-en lanari buruzko irakurketa pertsonaletan murgilduta nengoen, eta inkontzienteak bere lana egin zuen sorkuntza hau eta hitz hau nagusitu zitezen; oso ederra iruditzen zait!
Jatorrizko sorkuntza
MAITASUNA ETA KITTO !
«MAITASUNA» euskaraz MAITASUNA da.
Badakizue, sentimendu hori, basakeriazko mundu honetan batere modan ez dagoena!
Eztabaida publikoan askoz denbora gehiago eskaintzen zaio besteekiko guztiz kontrakoa sentitzeko arrazoi egokiak bilatzeari...
Beraz, ilustrazio hau oportunismotzat joko dute seguruenik (bai, San Valentin eguna baino lehentxeago ateratzen da; agian, hala ere, urteko une horietako bat da gizaki bakoitzak berezko sentimendu horrekin duen harremanaz hausnartu ahal izateko), edo zerbait inozo samartzat, zaharkitutzat... baina erabat kontziente eginda dago.
ZE POLITA markarekin, funtsean, gauza positiboak irudikatu eta zuekin partekatu nahi ditut, ONGIaren aldeko agindu modura, horretan sinesten baitut!
Beraz, «MAITASUNA ETA KITTO!», hori baita guztiok, sakonean, gure existentzia laburrean bilatu beharko genukeena: era guztietan, bakoitzak nahi duen moduan eta nahi duenarekin; geure buruarekiko eta egunerokoan lortzen dugunarekiko MAITASUNA, egunero elkarrekin bizi garen gainerako gizakiekiko MAITASUNA, baita beste guztiekiko ere, gure ingurunearekiko eta gainerako izaki bizidunekiko MAITASUNA... *MAITASUNA, ETA KITTO!
Jatorrizko sorkuntza
AMALUR
AMA euskaraz AMA adierazteko hitza da, LURRAK LURRA, ZORUA esan nahi du.
AMALUR hitzak, beraz, AMA LURRA esan nahi du; beste kultura batzuetan, Hego Amerikan esaterako, PACHAMAMA gisa uler liteke: «jainkotzat» hartutako irudi batean gorpuztutako sinesmena, izaera femeninoagoa duena, Lurreko izaki bizidun guztien ama: izaki bizidunak, landareak, mineralak, ehungintza, teknologia eta abar.
Euskal mitologian, sinesmen horiekin lotzen den entitate nagusietako bat da, bizidunen jatorrian dagoen ama-jainkosa.
Hemen aukeratu ditudan landareak Itsasuko gereziondoen loreak, Ibarrako piperren lore-oinak eta Nafarroako basaranak dira. Horietako batzuk landare basatiak dira, beste batzuk elikagai-iturri; guztiak daude oso errotuta Euskal Herrian, eta nire marrazkiak ere hala daude, AMALUR hitzaren inguruan nahasirik. Hitz hori ageriko aukera iruditu zitzaidan nire margolanak amaitu bezain laster.
Gaur egun babestu beharreko Ama Lurra, ideiak argi edukiz, oinak lurrean eta eskuak lurrean mantenduz.
Jatorrizko sorkuntza
ESKERRIK ASKO
1 mitxoleta, 2 mitxoleta, 3 mitxoleta, mitxoleta ASKO!
Erleentzat eskaintzen den lore eder bezain iragankor hau aukeratzea desio bat bezalakoa da: «Milesker loreengatik!» Niretzat, zuentzat, haientzat (erleentzat), guretzat. Izan ere, lorerik gabe ez dago erlerik, eta ez dago basa-lorerik substantzia zalantzagarriak badaude...
Jatorrizko sorkuntza
EGUZKILORE
«Etxea» euskaraz etxea da. Gure eskualde ederrean arazo handia den gaia: etxe bat izatea amets bihurtu da, baina baita beharra ere, sarritan eskuratu ezina, gehiegizko turismoaren eta higiezinen espekulazioaren ondorioz.
Euskal Herriko etxeen ateetan, tradizio batek dio «eguzkilore» bat zintzilikatu behar dela begizko gaitzetik babesteko.
Jatorrizko sorkuntza
EXVOTO
“Ex-voto” hitzaren latinezko erroak literalki “botoaren arabera” esan nahi du.
Ex-voto bat leku gurtu batean, hala nola eliza batean, jartzen den objektua da: jainko bati eskaintzen zaio, grazia-eskaera baten ondoren edo betetako boto baten nahiz jasotako graziaren eskertzeko.
Ex-votoek hainbat forma izan ditzakete: bihotz sakratua, Mariaren eskua, usoa, begirada, baita arrantzaleen eskualdeetako itsasontzia ere, Euskal Herrian bezala...
Mexikoko kulturan, ex-votoa eskaintza gisa edo besterik gabe apaingarri gisa erabiltzeko tradizioa oso bizirik dago oraindik.
Metal erliebedunez eginak dira, eta eskuz margotzen dira kolore biziekin.
Gure mundu nahasien testuinguruko erritmoekin dar-dar egiten duen ex-voto bat irudikatzea aukeratu dut, eta haren kolore biziak ere zure erretinak zirikatzen ditu.
Oso lotuta nago kolibriaren alegiarekin; hemen, biharko, mundu guztiak bere partea egin dezan, boto bihurtzen saiatzen naiz.
Jatorrizko sorkuntza
1000 GARABI LA RHUNEN
1000 garabi Larrunen, Hokusaien estanpatuetan eta japoniar kondaira batean inspiratuta: 1000 garabien kondaira.
Kondaira horrek dio 1000 garabi paperetik tolestea lortzen duenak bere nahia betea ikusiko duela. Garabia iraupen luzearen sinboloa denez, otoitz bat egin beharko da garabi bakoitza amaitzean. Taldean zein bakarka egin daitekeen jarduera da, baina esaten denez, girlandan parte hartu duten pertsonak zenbat eta gehiago izan, orduan eta handiagoa izango da eragina. Origamizko garabia bakearen sinbolo indartsua ere bada.
Zergatik hegaldi hau Larrunen zirriborro baten gainean?
Larrun, euskaraz Larrun, Euskal Herrian oso ezaguna den gailurra da; Frantziaren eta Espainiaren arteko muga-lerroak zeharkatzen du, Lapurdiko eta Nafarroa Behereko euskal probintzien arteko muga ere badena. Mendi txiki eta oso turistiko hau, niretzat, Euskal Herrian Naturak eta haren edertasun hauskorrak duten garrantziaren sinboloa ere bada.
Gero eta nahasiagoa den mundu honetan, arriskuan dagoen Natura eta bake erlatiboa nagusi direnean, poesia-arnas txiki bat irudikatu nahi izan dut; eta nire marrazkian 1000 garabi ez badaude ere, hura seriean inprimatu izanak eta jendeak soinean eramateak biharko nire otoitz txikia sinbolizatzen dute.
Jatorrizko sorkuntza
EGUNEKO FRITURA, KAIXO
Hemen grabatu-estilora irudikatutako tokiko arrantzaren aberastasuna, Euskal Herriko ezaugarri den jarduera horri omenaldia egiteko, uretako fauna askotarikoa baliatuz. Menuan: antxoa-sarda txiki bat, legatz bat, atun zuria eta txipiroi fresko batzuk!
Jatorrizko sorkuntza
EGUNEKO FRITURA, KAIXO
Eragin argi japoniarrak pixka bat nabarmentzeko, hona hemen gure SAKROSANTUA TALOren omenezko kartela!
Euskal Herriko jai guztietako gutizia, bertsio osoan: ventretxez (xingar euskaraz) eta ardi-gazta xerra batez (Ardi Gasna) eskuzabal betea, Kawaï saltsarekin!
ON EGIN*!
* On egin!